2018-2019

Het programma van de VCMS Nederland Master Academy bestaat in 2018-2019 uit de volgende modules, elk bestaande uit twee of drie onderwijsdagen:

  • Module 1: Chirurgische anatomie en beeldvorming
  • Module 2: Chirurgische kennis
  • Module 3: Chirurgische praktijk en vaardigheden

Het programma vindt plaats van oktober 2018 tot en met juni 2019.

Module 1.1 Centraal zenuwstelselModule 1.2 AbdomenModule 1.3 Onderste extremiteitenModule 2.1 Oncologische operatie-carrouselModule 2.2 Value Based Healthcare in SurgeryModule 3.1 Minimaal invasieve chirurgie in de urologieModule 3.2 Chirurgische training en educatie

Op zaterdag 20 oktober vond de eerste onderwijsdag van het academisch jaar plaats. De studenten kregen onderwijs bijgebracht met betrekking tot de anatomie van het centraal zenuwstelsel tijdens module 1.1 in het Amsterdam UMC, locatie AMC.

Binnen de neurochirurgie is beeldvorming als angiografie, CT- en MRI-scans en microscopie tegenwoordig niet meer weg te denken. Hoe hebben de ontdekking van verschillende typen verdoving (ether, lachgas, chloroform, cocaïne), antisepsis volgens de methode van Lister en het opereren van hypofysetumoren onder lokale anesthesie bijgedragen aan de hedendaagse neurochirurgie? Dr. mr. D.R. Buis startte de dag met een introducerende lezing over de opkomst van de neurochirurgie en de werkzaamheden van de neurochirurg in 2018.
Na het plenaire gedeelte kregen de studenten kleinschalig onderwijs met betrekking tot anatomie en beeldvorming. Neuroradioloog dr. R. van den Berg deed de toegepaste neurovasculaire anatomie uit de doeken, waarbij variatie de regel blijkt te zijn. De cirkel van Willis (vernoemd naar Thomas Willis, pionier op het gebied van onderzoek naar de anatomie van de hersenen en het zenuwstelsel) werd helder uiteengezet. Hoe onderscheid men astrocyten, microglia, neuronen en oligodendrocyten onder een microscoop? Neuropatholoog dr. A. Mühlebner liet de studenten kennis maken met  het beoordelen van coupes van een aantal veelvoorkomende ruimte-innemende processen in het hoofd. Het uitdiepen van de anatomie werd voortgezet op de snijzaal onder begeleiding van prof. dr. R.J. Oostra, hoogleraar anatomie aan het AMC, en de studentassistenten.
Na het middaguur stond een divers aantal mogelijkheden op het programma. Zo werden de chirurgische benaderingen van neurovasculaire en oncologische ziektebeelden stapsgewijs gedemonstreerd op fresh frozen preparaten en kon men tijdens een rondleiding door Museum Vrolik de ontwikkeling(sstoornissen) van het centraal zenuwstelsel op de voet volgen met de toelichting van prof. dr. Oostra. De dag werd gepast afgesloten met een netwerkactiviteit in de Epsteinbar.

Dank gaat uit naar de specialisten, arts-assistenten en studentassistenten die betrokken waren bij de eerste module van de VCMS Nederland Master Academy in 2018-2019. De komende onderwijsdag wordt georganiseerd in het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC). Een dagvullend programma over minimaal invasieve urologie staat gepland op zaterdag 15 december 2018.

Een goed chirurg moet primair een goed anatoom zijn”.

Met deze woorden startte prof. dr. R.L.A.W. Bleys op zaterdag 16 maart de onderwijsdag gericht op de anatomie en beeldvorming van het abdomen in het Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMC Utrecht).

Het peritoneaal dubbelblad, de fascie van Toldt, boogvormige anastomoses, de driehoek van Callot en het ontstaan van de pancreas uit twee aparte delen: in een plenaire lezing belichtte prof. dr. Bleys (hoogleraar Klinische anatomie UMC Utrecht) de anatomische structuren die van belang zijn bij abdominale chirurgie. Onder begeleiding van studentassistenten werd de anatomie herhaald en toegepast door stapsgewijs een aantal chirurgische ingrepen door te nemen op snijzaal.

Het radiologie-onderwijs werd wederom verzorgd door Bas Boekestijn (radioloog in opleiding bij LUMC), waarin basiskennis over echotechniek en het uitvoeren van echo-onderzoek aan bod kwamen en de studenten hands-on konden oefenen met het afbeelden van de abdominale organen. Het toedienen van chemotherapie met een continue flow bij 42 °C in de peritoneale ruimte: dr. W.M.U. van Grevenstein (oncologisch gastro-intestinaal chirurg UMC Utrecht) wijdde het intermezzo aan Hypertherme Intraperitoneale Chemotherapie (HIPEC). Tot slot nam zij stapsgewijs de chirurgische procedure van de laparoscopische sigmoïdresectie middels video’s van Incision Academy.

Dat het een educatieve dag was, weerklonk uit de vele positieve reacties die zijn ontvangen tijdens de afsluitende netwerkactiviteit. Dank gaat uit naar prof. dr. Bleys voor zijn inzet en bijdrage, naar dr. Van Grevenstein voor haar leerzame voordracht en uitleg, naar Startpunt Radiologie voor de begeleiding bij de echo-apparaten en naar de studentassistenten voor het delen van hun anatomische kennis op de snijzaal.

De volgende onderwijssessie vindt plaats op 30 maart in het hoofdkantoor van ABN AMRO te Amsterdam. Als onderdeel van de module ‘Chirurgische kennis’ wordt het onderwerp Value Based Healthcare in Surgery aangesneden.

Tips en naslagwerk:

Module 1.3 Onderste extremiteiten vindt plaats op zaterdag 13 april 2019.

Module 2.1 Oncologische operatie-carrousel vindt plaats op zaterdag 1 juni 2019.

Op zaterdag 16 maart 2019 opende het hoofdkantoor van ABN AMRO haar deuren voor een onderwijsdag van de VCMS Master Academy. Module 2.2 stond in het het teken van Value Based Healthcare (VBHC) in Surgery, of in het Nederlands: waardegedreven zorg.

VBHC is een concept dat steeds vaker wordt toegepast bij de inrichting van de gezondheidszorg. Binnen het concept staat de waarde van de patiënt steeds voorop. De vraag is hoe de zorg in de toekomst zo ingericht kan worden dat de beste kwaliteit tegen de laagste kosten gegarandeerd blijft én tegelijkertijd zorg op maat geboden wordt aan de patiënt. Voor de chirurg betekent dit niet alleen de keuze tussen verschillende operatieve technieken en materialen, maar ook de vragen: “een chirurgische behandeling of niet?” en “hoe kan de ziekenhuiszorg het beste ingericht worden in 2040?”

Deze veelzijdige vragen werden in plenaire en parallelle sessies behandeld gedurende de dag. Em. prof. dr. G. Schrijvers (gezondheidseconoom UMC Utrecht) leidde het thema Value Based Healthcare in, waarna prof. dr. D.A. Legemate (hoogleraar vaatchirurgie Amsterdam UMC, locatie AMC en lid van het Comité van Aanbeveling) het onderwerp vanuit een chirurgisch perspectief besprak. Drs. I. Apon (promovenda Erasmus MC) wijdde haar voordracht aan waardegedreven zorg in de behandeling van borstkanker. Na de lunch begeleidde drs. M. van der List (orthopedisch chirurgisch en medisch directeur bewegingszorg Bergman Clinics) en A. van Balen (sector banker Healthcare ABN AMRO) de diverse parallelle sessies. Afsluitend werden diverse vraagstukken besproken in een discussiepanel onder leiding van drs. Van der List, Van Balen en Nina Zipfel (promovenda St. Antonius Ziekenhuis Nieuwegein). De dag werd gezamenlijk afgesloten met een netwerkactiviteit.

VCMS Nederland bedankt graag alle betrokkenen bij de organisatie van module 2.2 Value Based Healthcare in Surgery. De volgende onderwijsdag wordt georganiseerd in het Amsterdam UMC, locatie AMC. Een dagvullend programma over de anatomie van de onderste extremiteiten staat gepland op zaterdag 13 april 2019.

Tips en naslagwerk:

Op zaterdag 15 december vond de tweede activiteit van de VCMS Nederland Master Academy plaats in het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC). Naast de diverse lezingen konden de VCMS-leden hands-on aan de slag bij de workshops binnen het thema ‘Minimaal invasieve chirurgie in de urologie‘.

Dr. C.A. Goossens-Laan (uroloog Alrijne Ziekenhuis) startte de dag met een introductie in laparoscopie: de anatomie van de buikholte, de fysiologie van het pneumoperitoneum en hemostatische principes tijdens laparoscopische ingrepen werden doorgenomen. Na de introducerende lezing volgde de eerste workshoprondes in kleinere groepen. Olympus gaf invulling aan twee workshopstations. Sandra Blijleven toonde het werkingsprincipe van de cystoscoop en liet de studenten kennismaken met de vaardigheden die bij het vergruizen van nierstenen van pas komen. Tim Laagland en Niek van den Heuvel namen de laparoscopietoren onder de loep: ontwikkelingen in lichtbronnen, optieken en instrumentaria kwamen aan bod, waarna de studenten aan de slag konden met elektrochirurgie.

De ontwikkelingen in optiek en instrumentarium maken het de uroloog al decennia lang mogelijk endoscopische ingrepen uit te voeren, maar welke voordelen heeft opereren met een monitor ten opzichte van de klassieke open benadering? Drs. E.J. van Gennep (uroloog LUMC) hervatte de onderwijsdag met zijn lezing over laparoscopische en robotische chirurgie in de urologie en vergeleek perioperatieve uitkomsten van de minimaal invasieve interventies. In het verlengde hiervan besprak dr. R.F.M. Bevers (uroloog LUMC) stap voor stap de radicale nefrectomie, inclusief positionering, diverse benaderingen (transperitoneaal versus retroperitoneaal) en bekende (anatomische) valkuilen.

Donald Schweitzer (lid Master Academy en studentonderzoeker urologie) ging bij een van de workshopstations dieper in op uro-endoscopie en de behandeling van nierstenen. Hij begeleidde de VCMS-leden bij de gesimuleerde endoscopische steenbehandeling met behulp van flexibele uretero-renoscopen. Het laatste workshopstation werd onder andere begeleid door dr. O.R. Brouwer (arts-assistent urologie Antoni van Leeuwenhoek) en drs. Van Gennep. De da Vinci robot werd getoond, oog-handcoördinatie werd getraind middels eenvoudige oefeningen in oefenboxen en conventioneel hechten werd vergeleken met endoscopisch hechten in laparoscopieboxen en op de da Vinci robot. De geslaagde onderwijsdag werd afgesloten met een netwerkactiviteit op het Boerhaaveplein.

In de nieuwsbrief van de European Association of Urology (EAU) is een artikel over de onderwijsdag geplaatst. VCMS Nederland bedankt alle specialisten, arts-assistenten, studentonderzoekers, bedrijven en het Skillslab LUMC voor hun betrokkenheid en enthousiasme bij de organisatie van de onderwijsdag. De komende onderwijsdag staat gepland op 16 maart 2019 in het UMC Utrecht. Als onderdeel van de module Anatomie en beeldvorming krijgen de studenten onderwijs bijgebracht met betrekking tot de abdominale anatomie.

Module 3.2 Chirurgische training en educatie vindt plaats op zaterdag 22 juni 2019.