Dec: Congenitale cardio-thoracale chirurgie

Introductie
De congenitale cardio-thoracale chirurgie (CCTC) is onderdeel van de cardio-thoracale chirurgie (CTC) en omvat chirurgie bij kinderen met verworven cardio-thoracale afwijkingen en chirurgie van aangeboren afwijkingen van deze structuren bij kinderen en volwassenen. Kinderhartchirurgie dekt daarentegen niet de lading van het specialisme omdat congenitaal cardio-thoracaal chirurgen zowel kinderen met niet-aangeboren afwijkingen opereren als ook volwassenen met congenitale hartafwijkingen. Verder valt onder dit subspecialisme niet alleen de hartchirurgie maar ook afwijkingen van de grote vaten, thoraxwand, en luchtwegen.

Geschiedenis CCTC
In 1938 in het Children’s Hospital in Boston heeft dr. Gross de eerste succesvolle ligatie van een open ductus arteriosus uitgevoerd. In 1944 vond in Zweden door Crafoord en Nylin het eerste herstel plaats van een coarctatio aortae. Gelijktijdig werd vanaf het begin van de 20ste eeuw ontdekt dat onder normale lichaamstemperatuur het hart niet langer dan drie minuten overleefde onder afsluiting van de circulatie. Over de hele wereld werd gezocht hoe er toch geopereerd kon worden in dit gebied maar er langer de tijd was voor deze operaties. Het was onder andere prof. dr. Ite Boerema, een Nederlands chirurg, die onderzoek deed naar hartoperaties met behulp van hypothermie. Dit was een enorme vooruitgang in de CTC. Dr. Gibbon was een chirurg die in 1953 de eerste succesvolle openhartoperatie uitvoerde; een atrium septum defect herstel met behulp van een hart long machine. Echter, in het begin van deze CCTC  met de hart-long machine was de mortaliteit van de patiënten erg hoog. Chirurgen werden pessimistisch over het uitvoeren van deze operaties. Desalniettemin gingen de ontwikkeling van de CCTC gestaag door in de jaren vijftig en zestig in de Universiteit van Minnesota, door chirurgen die op zoek bleven naar verbeteringen. Rond deze tijd werd aangenomen dat openhartoperaties slecht werden verdragen door hele jonge kinderen, operaties werden uitgesteld tot kinderen tussen de 5 en 7 jaar waren. Echter, in de jaren 80 bleek uit onderzoek dat kinderen met congenitale afwijkingen juist overleden in de eerste weken van hun leven. Zo werd in de CCTC geïntroduceerd dat kinderen in de neonatale periode geopereerd moesten worden om mortaliteit te verlagen en secundaire orgaanschade te voorkomen.

CCTC in Nederland
Sinds 2013 is in Nederland de CCTC officieel als subspecialisme erkend binnen de CTC. De opleiding tot cardio-thoracaal chirurg alleen duurt zes jaar, men volgt onder andere stages bij de zusterspecialismen Algemene Heelkunde, Cardiologie en Longziekten. In de laatste jaren van de opleiding is een stage van minimaal 2 maanden bij de CCTC verplicht. Tevens is een keuzestage in jaar zes in dit vakgebied mogelijk. Daarna is er binnen de CTC een aanvullende opleiding van drie jaar voor opgezet voor de CCTC. Het primaire doel is dat een chirurg na het einde van deze opleiding de operatieve procedures beheerst, echter heeft de commissie CCTC ook een kwantitatieve norm opgesteld. Zo moet de chirurg tijdens zijn driejarige opleiding ten minste 150 operaties als eerste operateur uitvoeren. De opleider, één per centrum, draagt de zorg om voor voldoende variatie in de complexiteit van de ingrepen te zorgen. Vanaf 2014 zijn er in Nederland 12 congenitaal cardiothoracaal chirurgen officieel geregistreerd. Deze chirurgen zijn werkzaam in het Erasmus MC (Rotterdam), UMCU/WKZ (Utrecht), UMCG (Groningen) en het CAHAL; Centrum voor Aangeboren Hartafwijkingen Amsterdam – Leiden (AMC, VUMC en LUMC).

Video's
De CCTC omvat onder andere de volgende ingrepen:

  • Ventrikel Septum Defect
  • Atrioventriculair Septum Defect
  • Tetralogy van Fallot
  • Coarctectomie met of zonder boogreconstructie
  • Arteriële switch operatie
  • Partiële of totale cavopulmonale connectie
  • Aorto-pulmonale shunt
  • Pulmonalisklep vervanging

Voor een compleet overzicht van de afwijkingen, zie de website van Kinderhart over aangeboren hartafwijkingen.

We hebben ervoor gekozen een viertal operaties uit te lichten. Bij onderstaande operaties hebben we een video met uitleg van het betreffende ziektebeeld en een video waarin de chirurgische procedure worden uitgelegd.

Tetralogie van Fallot


Coarctatio aortae


Ventrikel septum defect (VSD)


Transpositie van de grote vaten


Demonstratiepracticum hartafwijkingen door Prof. dr. R.J. Oostra


Interview met dr. D. Anderson, kinder cardiothoracaal chirurg


Literatuur

Wetenschappelijke artikelen


Artikelen

‘Zonder operatie gingen al die kinderen dood’ – Kinderhartchirurg Prof. dr. J. Quaegebeur in het nrc. Prof. dr. Jan Quaegebeur (1945) studeerde geneeskunde in België en promoveerde en volgde zijn opleiding in Leiden. Vervolgens verhuisde hij naar Amerika waar hij de afdeling kinderhartchirurgie opzette en tot 2017 werkte als CCT chirurg.

Giving a Child a New Heart – Cardiothoracaal chirurg Samuel Weinstein over harttransplantatie bij kinderen in de New York Times


Journals

  • Journal of Pediatric Surgery
  • Pediatric Cardiac Surgery Annual
  • Thoracic Surgery Clinics
  • World Journal for Pediatric and Congenital Heart Surgery

Eerst inloggen via de universiteit
AMC|VUmc|Groningen|Leiden|Maastricht|
Nijmegen|Rotterdam|Utrecht|

Websites

  • Kinderhart: een overzicht van vele congenitale hartafwijkingen
  • Medisch Contact: over het beroep en de opleiding tot cardio-thoracale chirurg
Congressen

Vorige thema's

Disclaimer:
VCMS Nederland en haar afdelingen hebben geen rechten op het materiaal dat bij de “Maandthema’s” naar voren komt. Tevens verklaren VCMS Nederland en haar afdelingen dat zij niks heeft aan te geven en geen aandelen heeft in de vertoonde informatie op deze pagina’s.
The Dutch Surgical Society for Medical Students and her satellite divisions have nothing to disclose.